Tog‘ chang‘i kurortlaridagi xavfsizlik qoidalari

Ta’tilni yoki dam olish kunlarini chang‘ida uchish bilan o‘tkazish ajoyib g‘oya. Ammo agar siz yangi bo‘lsangiz, muammosiz va zavqli dam olishingiz uchun avvalo majburiy va tavsiya etilgan xavfsizlik qoidalari bilan tanishishni maslahat beramiz.

FIS Oq kodeksi

Har bir kurortning o‘z qoidalar to‘plami mavjud. Biroq ularning asosida doimo 2002-yilda ishlab chiqilgan FIS - Xalqaro chang‘i sporti va snoubord federatsiyasining Oq kodeksi yotadi. Ushbu kodeks o‘nta qoidani o‘z ichiga oladi.

• Atrofdagilarni hurmat qiling. O‘z harakatlaringiz va jihozlaringiz uchun mas’ulsiz - ular soz holatda bo‘lishi shart.
• Tezlikni nazorat qiling. Faqat o‘zingiz darajangizni bilasiz, uchish uslubingiz shunga mos bo‘lishi kerak. Ob-havo, relyef va qiyalikdagi odamlar sonini inobatga oling.
• Yo‘nalishni tanlang. Qiyalikda yuqorida turgan chang‘ichi pastdagilar uchun xavf tug‘dirmaydigan tushish yo‘lini o‘ylashi lozim. Bu holatda ustunlik qiyalikning pastrog‘ida bo‘lgan kishida bo‘ladi, ammo bu uning tartibsiz harakatlanishi mumkinligini anglatmaydi.
• Ehtiyotkorlik bilan quvib o‘ting. Chang‘ichini istalgan tomondan, qiyalikdan yuqoridan yoki pastdan, o‘ngdan yoki chapdan aylanib o‘tish mumkin, biroq har qanday harakat uchun, hatto tasodifiy bo‘lsa ham, bir necha metr masofa qoldirish zarur.
• To‘g‘ri boshlang. Belgilangan yo‘lga chiqishdan oldin, to‘xtashdan so‘ng harakatni qayta boshlashdan avval yoki qiyalik bo‘ylab yuqoriga ko‘tarilishdan oldin, bu o‘zingiz va atrofdagilar uchun xavfsiz ekanligiga ishonch hosil qiling.
• Alohida zarurat bo‘lmasa, to‘xtamang. Tor joylarda yoki ko‘rinish yomon bo‘lgan joylarda (masalan, qor yog‘ayotganda yoki tuman tushganda) ortiqcha to‘xtamaslik maqsadga muvofiq. Trassa keng bo‘lsa ham, faqat yo‘l chetida to‘xtashga o‘rganish muhim. Bu ancha xavfsizroq - boshqa sportchilar ham sizni aylanib o‘tish uchun tezlikni pasaytirishi shart bo‘lmaydi. Burilish va ayrilish joylarida to‘xtamang; orqangizdan kelayotgan odamni chalg‘itib, to‘qnashuv yuz berishi xavfi bor.
• Faqat maxsus belgilangan joylarda ko‘tariling va tushing. Piyoda faqat trassa chetidan yurish mumkin: u yerda sizni urib yuborishmaydi, izlarning chuqurliklari esa qiyalikni buzib qo‘ymaydi.
• Belgilar va markirovkalarga e’tibor qarating. Qiyalikdagi taxtachalar, to‘rlar, belgilar va tortqichlar umumiy xavfsizlik uchun zarur. Barcha ko‘rsatmalarga rioya qiling, yo‘nalishning murakkabligini hisobga oling, qiyaliklarda yopiq trassalar yoki taqiqlangan uchish hududlari mavjudligiga e’tibor bering.
• Birinchi yordam ko‘rsatishga tayyor bo‘ling. Agar yonbag‘irda baxtsiz hodisa yuz bergan bo‘lsa, yonbag‘ir bo‘ylab taxminan 10 metr balandlikda qorga tiqib, chalishtirilgan chang‘ilar yoki tayoqlar bilan voqea joyini belgilash kerak. Jabrlanuvchidan yordamga muhtoj yoki muhtoj emasligini aniqlang va unga narsalarini yig‘ishtirishga yordam bering. Agar kerak bo‘lsa, qutqaruvchilarni chaqirib, ularning kelishini kuting.
• O‘zingizni identifikatsiya qiling. Voqeaning barcha guvohlari va ishtirokchilari aloqalarini almashishlari kerak.

Qo‘shimcha qoidalar

Kodeksga kiritilmagan, ammo ayrim tog‘-chang‘i kurortlarining yo‘riqnomalarida tez-tez uchraydigan bir qator qoidalar ham mavjud.

• Ba’zi bazalarda konkida uchishdan oldin va uchish vaqtida spirtli ichimliklar va boshqa har qanday mast qiluvchi moddalarni iste’mol qilish taqiqlanadi.
• Ba’zi dam olish maskanlari shlem kiyishni talab qiladi.
• Faqat litsenziyaga ega instruktorlar o‘qitish huquqiga ega bo‘lgan joyda, siz boshqalarni chang‘i uchishga o‘rgatishingiz shart emas - agar patrul buni ko‘rib qolsa, ski-passni bloklab qo‘yishlari mumkin.
• Imkoniyati cheklangan chang‘ichilarga (odatda, ularga instruktorlar hamrohlik qiladi) va motorlashtirilgan transport vositalariga (qor yo‘li, ratrak) yo‘l berish kerak.

Boshqa foydali tavsiyalar

Kurortingizdagi xulq-atvor qoidalarida bor yoki yo‘qligidan qat’i nazar, rioya qilish yaxshiroq bo‘lgan bir qator yashirin choralar mavjud.

• Qo‘nish maydonchasida turtinmang, xotirjamlik bilan navbatingizni kuting va bo‘sh joylarni egallang.
• Boshqalarning anjomlarini bosib olmang va chang‘i uchmang.
• Harakatlanayotgan tasmada olomon hosil qilmang, liftga xavfsiz va tez o‘tirish uchun kresloning yaqinlashishini kuzatib boring.
• Kreslo ramkasi yoki uning gumbazini tushirayotganda, hamma tayyor bo‘lishi uchun qo‘shnilarni ogohlantiring. Ramkani vaqtidan oldin ko‘tarmang.
• Tayoqlarni silkitmang.
• Uskunalarni yo‘lakda (masalan, xizmat ko‘rsatish markazi oldida) qoldirmang, ularni jihozlar peshtaxtasida qoldiring yoki chetdagi qor uyumiga tiqib qo‘ying.
• Qiyalikda yechilgan chang‘ilarni qo‘lda ushlab turing, agar ularni qor ustiga qo‘ysangiz, chang‘ilarni qiyalikka perpendikulyar va turgan joyingizdan balandroq joylashtiring.
• O‘rindiqli ko‘targichda bo‘lganingizda jihozlarni qo‘lingizda olib yurmang. Tugmani taqib olish kerak, ryukzakni esa yechib olgan ma’qul. Kabinalarda, odatda, jihozlash uchun tashqi bo‘limlar bo‘ladi.
• Axlat tashlamang. Trassadagi har qanday buyumlar chang‘ichilarni chalg‘itishi yoki hatto jarohat olishiga sabab bo‘lishi mumkin.
• Quloqchin taqib yurmang. Yoningizda kimdir to‘xtayotganini yoki xavf haqida ogohlantirayotganini eshitmasligingiz mumkin. Xuddi shu narsa konkida uchish paytida suratga olish bilan bog‘liq - bu siz va boshqalar uchun jiddiy chalg‘ituvchi omil.